Leren in de Kerk > Bijlage bij omgaan met lijden en verlies: Het rouwproces

Bijlage bij omgaan met lijden en verlies: Het rouwproces

Herman de Mönnink omschrijft het proces van rouwverwerking bij verlies als een overgang van een oude naar een nieuwe balans. Allereerst is er de klus om het verlies te leren aanvaarden. Daar hoort bij dat de volle impact van het verlies erkent mag worden. Vervolgens is rouwen ook een proces van bewust afscheid nemen van datgene wat verloren is, met alle emoties van dien. En in de derde plaats is er de klus van het weer opbouwen van een nieuw levenshoofdstuk: het hervinden van een nieuwe balans, waarin de betrokkene leert leven met het verlies op een manier die bij hem past. Bij alle drie taken kan je als pastor troosten, steunen, bemoedigen en helpen.
De Mönnink geeft heldere handvatten voor de pastor die te maken krijgt met rouwverwerking. Bij rouw is er sprake van een drietal verwerkingsfactoren:

1. Verliesimpact: ‘de inbreuk van de feitelijke verliesgebeurtenis op de levensstructuur’.
2. Verliescoping: ‘de persoonlijke wijze van omgaan met het verlies’.
3. Verliessupport: ‘de sociale steun bij het verlies vanuit de omgeving’.

Aandachtpunten bij verliesimpact
De impact die een verlieservaring heeft verschilt natuurlijk van persoon tot persoon. Heb oog voor die persoonlijke verschillen. Maar besef als pastor wel dat verlies altijd een aantasting is van…

1. …het besef van controle over het leven. Een verlies is ook altijd een gevoelig verlies van controle.
2. …het gevoel van eigenwaarde. Verlies kan je zelfbeeld grondig verstoren en je waardeloos doen voelen.
3. …je gevoel voor rechtvaardigheid. Verlies kan vragen opleveren over het waarom. Dat het leven niet eerlijk is, dat God niet eerlijk is.
4. …je toekomstperspectief. Bij een heftige verlieservaring staat het leven als het ware stil. De toekomst is uit beeld en er zijn vragen over hoe je morgen verder moet.
Heb als pastor oog voor deze vier aspecten en bespreek deze dingen met de betrokkene.

Aandachtspunten bij verliescoping
De manier waarop mensen verlies verwerken, is natuurlijk ook heel verschillend. Bekend is het schema van rouwverwerking van Kübler-Ross. Zoek maar eens op internet op ‘rouwverwerking’ en dan kom je al gauw schema’s tegen als deze:

Deze rouwcurve laat zien dat je als pastor met verschillende ‘momenten’ van rouw te maken kunt krijgen. Wees daarop bedacht. Bedenk ook dat voor ieder mens de volgorde en de diepte van die verschillende fasen anders kan zijn. Je herkent vast de volgende uitspraken wel:

• ‘Het drong nog niet echt tot me door.’
• ‘We zijn al dagen verder, maar ik kan het nog steeds niet geloven.’
• ‘Waarom krijg ik een bord vol ellende voorgeschoteld en een ander helemaal niks?’
• ‘Het komt vast wel goed. Artsen kunnen zoveel tegenwoordig.’
• ‘Ik weet echt niet hoe ik verder moet. Ik kan onmogelijk alleen zijn.’

Aandachtspunten bij verliessupport
Als pastor behoor je dus tot de ondersteuningstroepen van de rouwende. Hopelijk ben je niet de enige en probeer je het ook niet in je eentje te doen. Heb er aandacht voor of familie en gezin tot steun kunnen zijn. Let op het sociale netwerk van vrienden en collega’s en spoor de betrokkene aan zijn netwerk in te schakelen, op wat voor manier dan ook. Over het belang van het eigen netwerk schreven we ook in hoofdstuk 7. Verder is professionele hulp in het verwerken van de schok en de emoties soms ook echt nodig.

Dit artikel is afkomstig uit het Handboek voor Pastors door Willem van der Horst.

Laat een reactie achter

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.