Leren in de Kerk > Klaar voor de start

Klaar voor de start

Nergens heb je zo intensief en direct contact met je jongeren als op de clubavond zelf. In de diensten is de vorm er niet naar, daaromheen liggen wel mogelijkheden, maar dit vormt niet de kern van een relatie, het is meer een aanvulling op de band waaraan je bouwt binnen een jeugdclub. Op catechisatie is meestal geen tijd voor relationele dingen en die activiteit beslaat vaak een kleiner gedeelte van het jaar dan de jeugdclub. Al is er landelijk wel veel beweging op dat vlak.
De jeugdclub is dé plek waar jongeren gekend en gezien kunnen worden. Het biedt kansen voor relaties, een basis voor pastoraat. Dit is de plek waar de vragen van jongeren over het leven en hun geloof centraal staan. Goud in handen van leiders die jongeren willen uitdagen tot een relatie met Jezus Christus. In dit hoofdstuk: de voorbereiding van de jeugdclub.

Jaarprogramma
De clubavond begint niet pas als de eerste jongere de clubruimte in komt lopen. De basis voor deze avond wordt al gelegd bij de vergadering waarin het team voor het eerst bij elkaar komt en met elkaar nadenkt over het jaarprogramma. Beantwoord daar met elkaar vragen als: wie neemt welke taak op zich in het team? Welke avond in de week komen we bij elkaar? Welke tijd? Met welke frequentie? Met welke methode gaan we werken? Wat gaan we welke avond doen en wie bereidt dat voor? Of: wie gaat de jongeren begeleiden als ze zelf een avond gaan organiseren? Wanneer zijn de vakanties en toetsweken? Hoe delen we de avonden in? Wanneer doen we een alternatieve clubavond? Neem daarbij zo’n 3 à 4 avonden per jaar als richtlijn. Gaan we nog op kamp? Een jaarplanning brengt de rust en het overzicht om verderop in het jaar je echt te kunnen richten op het contact met de jongeren van je club. Het geeft helderheid in het team, het schept helderheid naar ouders en naar jongeren zelf. Ook niet onbelangrijk: het voorkomt stresssituaties door het jaar heen, omdat niet op het laatste moment bedacht moet worden wie wat gaat doen en waarover.
Het is zinvol om de eindverantwoordelijkheid voor de verschillende clubavonden te verdelen onder je teamleden. Wat houdt dat in? Je doet het met elkaar, maar één leider heeft die avond de regie. Zet zeker de eerste avond goed in elkaar. Op grond van die avond besluiten sommige jongeren of ze dat jaar gaan komen of niet. Evalueer achteraf, zo leer je elkaar beter kennen en kun je op-
startproblemen snel tackelen. De eerste klap is een daalder waard.
‘We zijn dit jaar begonnen met een planning. Anders hikte ik altijd twee weken aan tegen de clubavond, omdat ik niet wist waarover ik het wilde doen. Alles kwam aan op het laatste moment. Nu weten we per half jaar waar we aan toe zijn en welke onderwerpen ik heb. Als ik dan ergens een ideetje opdoe, schrijf ik het even op! Het is allemaal veel relaxter. Ik weet nu zelfs waar de avond over gaat als ik zelf geen eindverantwoordelijkheid hebt!’

Uitnodigen
De eerste indruk kun je maar één keer maken. De eerste indruk van je clubavond begint niet op de eerste avond, maar met de uitnodiging die je doet. Een persoonlijke uitnodiging zal meer impact hebben dan een algemeen oproepje in het kerkblad, dat meestal alleen door de ouders wordt gelezen. Maak het dus aansprekend, bijvoorbeeld door een brief of kaartje waarin iemand bij naam genoemd wordt of die je zelf aan de deur brengt.
Er zijn teams die een soort puzzel als uitnodiging hebben gemaakt en die in drie stukken over drie weken thuisbezorgde. Drie keer jouw club onder de aandacht en even het contact met verschillende ouders bij de voordeur. Of een jeugdclub die de eerste week in een blanco envelop een mes en vork opstuurde en de week erop een bordje langsbracht waar de uitnodiging op stond: Op deze manier gaat de club al leven en krijgt het een plekje in een gezin en bij jongeren voordat de eerste avond geweest is.
Eén van de leiders die het bordje had gebracht vertelt: ‘Achteraf hoorden we dat het hele gezin met elkaar had lopen piekeren van wie die mes en vork waren die in de blanco envelop met alleen de naam zat. Toen die week erop het bordje erbij kwam, viel het kwartje natuurlijk! Niet alleen de jongere wist nu wanneer er club was, maar ook zijn ouders!’

Aankleding ruimte
Nog steeds zijn we niet bij de eerste clubavond zelf aangekomen. Ga voordat je de eerste keer club hebt eens naar de ruimte waar je club gaat houden. Houd bijvoorbeeld daar je teamvergadering, zodat je de mogelijkheden en beperkingen van je locatie leert kennen. Neem van ons aan: geen clublokaal is perfect, dus je moet dingen naar je hand zetten. In een doorsnee kerk moeten er buiten jouw jeugdclub nog dertig andere activiteiten kunnen plaatsvinden in je clubruimte. Je kunt door kleine dingen de sfeer beïnvloeden. Denk daarbij aan de manier waarop de stoelen staan. Als de stoelen zo staan dat alle jongeren elkaar kunnen zien – denk dan aan een kring of een u-vorm – dan ontstaat er vanzelf meer interactie, dan wanneer alle stoelen in bioscoopopstelling staan. Natuurlijk hebben zeker voor jongeren banken nog altijd de voorkeur. Er zijn leiders die een deel van hun programma op stoelen doen en een deel op de banken.
Doe alle lampen een keer aan en uit en test welke manier van verlichten het gezelligst is en een relaxte sfeer neerzet. Bedenk vooraf of, en welke muziek er draait als jongeren binnenkomen. Als je muziek wilt, maar dat niet mogelijk is, regel dan wat zodat het wel mogelijk is. Dat soort details zijn de randvoorwaarden van een geslaagde clubavond, hiermee maak je echt een verschil.
‘De tafelvoetbal en de pooltafel zijn door twee gemeenteleden cadeau gedaan. Dat is echt een gouden greep geweest. Aan het begin van de avond hangt eigenlijk iedereen om die tafels heen. Het is dan ook erg makkelijk om even een gesprekje aan te knopen. De meeste meiden zitten trouwens bij elkaar op de bank te kletsen.
Liefst met zijn vijven op die driezits. En wat een visnet aan het plafond met foute kerstverlichting al niet kan doen…’

Tien minutenregel
Een kans om te bouwen aan de relatie die menig leidersteam laat liggen is de binnenkomst van jongeren voor de start van de clubavond. Het gebeurt regelmatig dat het hele team dan nog bezig is met de aankleding van de ruimte, het bijkletsen over de afgelopen week of het uitknippen van de laatste knutsels of vragenblaadjes van die avond.
Probeer jezelf op scherp te zetten door met een tienminutenregel te gaan werken, dat betekent dat je probeert tien minuten voordat de jongeren arriveren klaar te zijn met alle voorbereidende dingen. Zo kun je bij binnenkomst (je zult altijd zien dat er één een kwartier te vroeg is) er echt voor ze zijn.
Het slagen van een clubavond heeft meer dan eens te maken met dit moment. Als je daar interesse toont, voelt waar een groep mee bezig is, even gek doet met ze, dan pikken ze het verderop in de avond van je als je zegt: ‘En nu even koppen dicht en luisteren!’
Het is ongelooflijk hoeveel het investeren van een beetje tijd aan
het begin van de avond opbrengt!
‘We waren getipt over de 10-minutenregel, maar eigenlijk was dat niet echt haalbaar, omdat wij direct na de dienst zaten en in de clubruimte zat tijdens de dienst nog een kindernevendienst. Toch wilden we hiervoor gaan. Nu gaat één van onze leiders eerder uit de dienst, op het moment dat de kinderen uit de kindernevendienst terugkomen. Zo kunnen we er zijn voor de tieners. En weet je wat? Het werkt echt!’

Onderdelen
Eindelijk zijn we bij de avond zelf. Eén van de doelen op een club is dat je bouwt aan een sterke groep, waarbinnen de jongeren samen gaan ontdekken wat het betekent om leerling van Jezus te zijn. Dat klinkt misschien wat verheven, maar geloven is niet iets wat je alleen doet, maar samen: je hebt elkaar nodig! Een jeugdclub is een vorm van groepswerk en een kleine kerk. Jongeren zitten in een fase waarin andere jongeren belangrijk zijn bij het vormen van hun mening. Ze willen graag ergens bijhoren, dat geldt ook voor hun mening over geloven en hun keuzes daarin. Een sterke groep heeft meer dan eens jongeren bij de kerk gehouden.
Een hechte groepsband (groepscohesie) creëer je vooral door veel dingen samen te doen en door ruimte te hebben voor succeservaringen als groep, zowel inhoudelijk als ontspannend. In hoofdstuk 10 heb je daar al veel over kunnen lezen. Tegelijk ben je een club van een kerk en daarom speelt geloof daarin een belangrijke rol.
Hieronder bespreken we de verschillende onderdelen waar je clubavond uit kan bestaan:

Onderdelen van een clubavond
• Binnenkomst:
Zorg voor een gezellige sfeer, ruimte voor hangen, gamen, e.d. een grote kans voor het bouwen aan relaties.
• Welkom:
Creëer een duidelijk moment zodat jongeren weten dat de avond is begonnen. bijvoorbeeld door iedereen te vragen te komen zitten of de muziek uit te zetten. begin elke avond met gebed. Het bepaalt je bij God en schept gerichtheid op hem. daarnaast is het een goed
hulpmiddel om de overgang te maken van gezellig theedrinken naar
de diepte in.
• Mededelingen:
doe de mededelingen die nodig zijn.
• Zingen:
als je groep het toelaat, zing dan een paar liederen. Gebrek aan begeleiding of aan zin om te zingen kun je oplossen door te kiezen voor een paar momenten in het jaar, dan kun je ook iemand uitnodigen die zou kunnen begeleiden. er zijn ook groepen die ervoor kiezen om met een cd mee te zingen. Laat jouw enthousiasme om te zingen niet afhangen van dat van de jongeren, maar dat van jongeren van het jouwe!
• Thema:
behandel een thema. dat hoeft niet per se een ‘bijbels thema’ te zijn, maar wel een thema met raakvlakken naar de leefwereld van jongeren. Hoe sta je daarin als christen en wat heeft de bijbel daar dan over te zeggen? We willen je aanmoedigen om te werken met een methode. Meer daarover in hoofdstuk 13.
• Pauze:
de muziek kan weer aan. Schenk drinken met wat lekkers. Je kunt de pauze gebruiken om de laatste voorbereidingen voor het spel te doen. doe dat niet met je hele team, maar gebruik ook deze kans om met jongeren te ‘connecten’.
• Ontspanning:
een leuk spel, een gezamenlijke activiteit. Iets doenerigs in ieder geval, iets wat leuk is om te doen en waardoor de groep sterker wordt.
• Afsluiten:
Sommige teams kiezen ervoor om na het inhoudelijke gedeelte af te sluiten. alleen dan maak je wel een duidelijk onderscheid tussen inhoud en ontspanning. Je zou het inhoudelijke gedeelte kunnen afsluiten met een kringgebed, waarin je het gebed van jongeren centraal zet. Wij zouden er wel voor kiezen om echt aan het eind af te sluiten met een gebed, omdat je zo communiceert dat alles onderdeel van de clubavond is.
• Uitloop:
neem ook tijd om met je jongeren naar buiten te lopen of nog even te hangen. Gelijk een goede mogelijkheid om ouders te spreken.

Je moet voor een clubavond van anderhalf uur rekenen dat je ruim twee uur in actie bent. Dat is een investering, maar we weten uit praktijkverhalen dat het zich in de tijd terugbetaalt. Het is meer dan de energie waard: een sterke groep, jongeren die graag
naar club komen, een groeiende openheid bij gesprekken en jon-
geren die hun vrienden mee gaan nemen. Kortom, een jeugdclub waar leven in zit!

Opbouw
Wat de jongeren van de avond verwachten en de manier waarop jij de avond indeelt speelt een rol in hoe succesvol die verloopt. Zeker bij een startende groep moet je de scharniermomenten helder maken. Die momenten zijn de punten in het programma waarop je van het ene onderdeel van de avond naar het andere gaat. Daar zijn we uitgebreider op ingegaan in hoofdstuk 11 over ‘Orde in op je club’. Door helder te zijn op een scharniermoment in wat je van de groep verwacht, ontstaat er weinig ruimte voor onduidelijkheid en daarmee weinig ruimte voor ordeproblemen.
Kijk bij het vormgeven van je clubavond ook naar de groei in verantwoordelijkheden van jongeren binnen een club. Stem dat eventueel af met de clubs onder en boven je. Een jonge groep kan best zelf dingen meenemen voor bij het drinken, de jeugdclub daarboven is in staat om zelf een spel te bedenken voor na de pauze en de groep daarboven om zelf eens een onderwerp voor te bereiden. Zo ontstaat er een groei in verantwoordelijkheid en wordt er makkelijker een weg gevonden naar een groep waarin jongeren zelfstandiger zijn; een goede opstap naar de groepen waar ze zelf de touwtjes in handen hebben.

‘Eigenlijk bedachten we tijdens een avond pas wie wat deed en wat de volgorde was van wat we allemaal hadden voorbereid. In de drie minuten overleg die we hadden tussendoor, kan een rustige groep ineens de hele boel op stelten zetten! Echt ongelooflijk!’

Samenvattend
De clubavond is een activiteit is die veel kansen biedt voor de relatie. Een goede organisatie in de aanloop zorgt ervoor dat het echt een krachtig middel wordt, je hebt goud in handen. Er ontstaan mogelijkheden om met de activiteit de diepte in te gaan met jouw jongeren. Gebruik de activiteit voor de relatie, laat die kans niet liggen.

‘Sinds we de activiteit als middel zijn gaan zien om te bouwen aan
relaties met jongeren heb ik er weer meer plezier in gekregen. Ik ben nu niet bezig om een activiteit goed te laten lopen. Maar ik ben bezig een goede tijd te hebben met een groep jongeren waarvan ik ben gaan houden.’

Verwerking

• dit hoofdstuk staat bol van de praktische tips. Schrijf hier de drie tips op waarmee je graag het eerst aan de slag wil.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

• Schrijf je eigen plan! In hoofdstuk 20 vind je een format dat je helpt je eigen plan te schrijven.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Dit artikel is afkomstig uit het Handboek voor Jeugdleiders van André Maliepaard, Henrike de Gier en Corien Rietberg.

Laat een reactie achter

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.